Elektrolitik torpaqlama, həmçinin aktiv kimyəvi elektrodla torpaqlama adlanır və torpaqlama sisteminin bir növüdür.
Evdə sadə torpaqlama sistemi quran insanlar bu prinsipi tanıya bilərlər. Məsələn, torpaqlama müqavimətini azaltmaq üçün torpaqlama çubuğunun və ya torpaqlama sahəsinin ətrafına duzlu su tökülə bilər. Bu gün elektrolitik torpaqlama sistemləri xüsusi, istifadəyə hazır avadanlıq şəklində hazırlanır. Onları sadəcə alıb quraşdırmaq lazımdır.
Quraşdırılması kifayət qədər sadədir. Mühəndislər bu ideyanı zamanla inkişaf etdiriblər və bu gün o, müasir texniki həll kimi istifadə olunur. Torpaqlama elektrodu adətən mis və ya polad boru şəklində hazırlanır. Onun diametri adətən təxminən 50–70 mm olur.
Paslanmayan polad və mis torpaqda asanlıqla korroziyaya uğramır. Buna görə torpaqlama elektrodları çox vaxt bu metallardan hazırlanır. Duzlar elektrod borusunun içərisinə yerləşdirilir. Borunun divarlarında kiçik deşiklər olur. Duzlar tədricən bu deşiklərdən xaricə çıxır və torpaqdakı nəmliklə qarışır. Nəticədə elektrolit yaranır. Bu proses leaching — yuyulma və ya həllolma prosesi adlanır.
Elektrodun ətrafında yaranan elektrolit torpağın donma temperaturunu aşağı salır və eyni zamanda onun elektrik keçiriciliyini artırır.
Elektrolitik torpaqlamanın əsas məqsədi torpaqlama sisteminin effektivliyini artırmaqdır. Bu sistem xüsusilə daşlı və ya daimi donmuş torpaq kimi elektrik müqaviməti yüksək olan torpaqlarda faydalıdır.
Belə yerlərdə adi torpaqlama sisteminin quraşdırılması çətin ola bilər. Elektrolitik torpaqlama quraşdırmanı asanlaşdıra və əlavə torpaq gətirilməsi ehtiyacını azalda bilər. Bu tip torpaqların xüsusi elektrik müqaviməti adətən 300 Om-metrdən yüksək olur. Bir çox ərazidə torpaqlama elektrodlarını 1 metrdən daha dərin quraşdırmaq mümkün olmur. Adi torpaqlama çubuqlarından istifadə edildikdə isə torpağın müqaviməti çox yüksək olduğu üçün çox sayda çubuq tələb oluna bilər.
Elektrolitik torpaqlama sistemi quraşdırılarkən elektrodun ətrafındakı torpaq xüsusi aktivator materialı ilə əvəz olunur. Bu material aşağı xüsusi elektrik müqavimətinə malikdir.
Bu, torpaqlama elektrodu ilə torpaq arasındakı kontakt müqavimətinin azalmasına kömək edir. Eyni zamanda torpaqlama sistemi ilə torpaq arasındakı kontakt sahəsini artırır. Nəticədə elektrik keçiriciliyi yaxşılaşır. Bu tip torpaqlamada hətta təxminən 5 metr uzunluğunda bir elektrod belə tələb olunan ümumi elektrod sayını azalda bilər. Bununla yanaşı, torpaqlama müqaviməti qəbul edilən səviyyədə saxlanıla bilər. Bu, quraşdırma xərclərini azalda bilər. Elektrik avadanlıqları üçün daha az torpaqlama dəsti tələb olunduğuna görə nəqliyyat xərcləri də azalır. Hava şəraiti və ya fəsil sürətlə dəyişsə belə, elektrolitik torpaqlama sabit şəkildə işləməyə davam edə bilər. Onun konstruksiyası torpaqlamanın keyfiyyətinin zaman keçdikcə daha da yaxşılaşmasına da kömək edə bilər.
Aktivatorlu elektrolitik torpaqlamanın əsas üstünlükləri bunlardır: elektrod 1 metrdən az dərinlikdə quraşdırıla bilər; elektrodlar tez korroziyaya uğramır və torpaqdan xaricə sıxışdırılmır; duzlar tədricən elektrolitə çevrilir; torpaqlama müqaviməti zaman keçdikcə azalır və elektrod uzun illər işləyə bilər.
Ədəbiyyat: https://electricalschool.info/