1. İnformasiya nədir?
İnformasiya — insan üçün müəyyən məna daşıyan məlumatdır.
Məsələn:
25 — tək başına sadəcə veriləndir.
Havanın temperaturu 25°C-dir — artıq informasiyadır.
Hava isti olduğuna görə nazik geyinmək olar — bu isə bilikdir.
Yadda saxla:
Verilən → İnformasiya → Bilik
| Anlayış | İzah |
|---|---|
| Verilən | Xam məlumatdır, hələ tam izah olunmayıb |
| İnformasiya | Mənası olan məlumatdır |
| Bilik | İnformasiyadan nəticə çıxarmaq bacarığıdır |
2. İnformasiyanın əsas xassələri
İnformasiyanın xassələri onun keyfiyyətini göstərir.
| Xassə | Sadə izah |
|---|---|
| Aktuallıq | İnformasiyanın cari zamana uyğun olmasıdır |
| Tamlıq | Qərar vermək üçün informasiyanın kifayət etməsidir |
| Obyektivlik | Şəxsi fikirdən yox, real vəziyyətdən asılı olmasıdır |
| Adekvatlıq | İnformasiyanın məqsədə uyğun olmasıdır |
| Faydalılıq / qiymətlilik | Məsələnin həllində işə yaramasıdır |
| Təzəlik | İnformasiyanın yeni olmasıdır |
| Dəqiqlik | İnformasiyanın səhvsiz və düzgün olmasıdır |
Yadda saxlamaq üçün açar sözlər
Cari zaman deyilirsə → aktuallıq
Məqsədə uyğunluq deyilirsə → adekvatlıq
Qərar qəbul etmək üçün kifayət etməsi deyilirsə → tamlıq
Şəxsi fikirdən asılı olmaması deyilirsə → obyektivlik
Məsələnin həllində kömək etməsi deyilirsə → faydalılıq
Nümunə
Sabah hava 10°C olacaq məlumatı bu gün üçün faydalıdırsa, bu informasiya aktualdır.
Amma eyni məlumat 2 ay sonra artıq faydasız ola bilər, çünki cari zamana uyğun olmur.
3. İnformasiya prosesləri
İnformasiya üzərində aparılan əsas əməliyyatlara informasiya prosesləri deyilir.
Əsas proseslər:
| Proses | İzah |
|---|---|
| Toplanma | Məlumatların yığılması |
| Saxlanma | Məlumatın yaddaşda qorunması |
| Ötürülmə | Məlumatın bir yerdən başqa yerə göndərilməsi |
| Emal | Məlumat üzərində dəyişiklik, hesablama və nəticə alınması |
Nümunə
Telefonla şəkil çəkirsən — informasiya toplanır.
Şəkil qalereyada qalır — informasiya saxlanır.
Şəkli WhatsApp-la göndərirsən — informasiya ötürülür.
Şəkilə filter əlavə edirsən — informasiya emal olunur.
4. İnformasiyanın formaları
İnformasiya əsasən iki formada ola bilər:
| Forma | İzah |
|---|---|
| Analoq informasiya | Kəsilməz dəyişən informasiyadır |
| Rəqəmsal informasiya | 0 və 1-lərlə ifadə olunan diskret informasiyadır |
Analoq informasiya
Təbiətdəki səs, işıq, temperatur kimi məlumatlar çox vaxt analoq olur.
Məsələn, insan səsi təbiətdə kəsilməz dalğadır. Ona görə səsin təbii forması analoq hesab olunur.
Rəqəmsal informasiya
Kompüter informasiyanı 0 və 1-lərlə saxlayır. Ona görə kompüter daxilində informasiya rəqəmsal formada olur.
Sadə yadda saxla:
İnsan təbii siqnalı çox vaxt analoq qəbul edir. Kompüter isə informasiyanı rəqəmsal formada başa düşür.
5. Kompüter nədir?
Kompüter informasiyanı qəbul edən, emal edən, saxlayan və nəticə verən elektron hesablama qurğusudur.
Kompüterin əsas işi:
Qəbul → Emal → Saxlama → Nəticə
Məsələn, kalkulyatorda 25 + 15 yazırsan.
Kompüter bu məlumatı qəbul edir, hesablayır, nəticəni göstərir.
6. İnformatikanın əsas tərkib hissələri
İnformatikanın əsas tərkib hissələri:
| Hissə | İzah |
|---|---|
| Hardware | Kompüterin fiziki hissələri |
| Software | Proqram təminatı |
| Brainware | Kompüterdən istifadə edən insan |
Nümunə
Monitor, klaviatura, prosessor → hardware
Windows, Word, Excel, brauzer → software
İstifadəçi, proqramçı, operator → brainware
7. Verilənlərin tipləri
Verilənlər müxtəlif tipdə ola bilər.
| Tip | İzah | Nümunə |
|---|---|---|
| Hesabi verilən | Rəqəmlərlə ifadə olunur | 5, 27, 3.14 |
| Mətn veriləni | Hərf, söz və simvollarla ifadə olunur | “kitab”, “A5”, “Bakı” |
| Məntiqi verilən | Doğru və ya yanlış qiymət alır | true/false, 1/0 |
| Göstərici verilən | Yaddaş ünvanı ilə bağlı olur | pointer, address |
Yadda saxlamaq üçün
Rəqəmdirsə → hesabi
Sözdürsə → mətn
Doğru/yanlış məntiqidirsə → məntiqi
Yaddaş ünvanı ilə bağlıdırsa → göstərici
8. Bit və bayt
Kompüter informasiyanı 0 və 1-lərlə saxlayır.
Ən kiçik informasiya vahidi:
bit
Bit yalnız iki qiymət ala bilər:
0 və ya 1
Binary digit nədir?
Binary digit — ikilik rəqəm deməkdir. Qısaca bit adlanır.
9. Əsas ölçü vahidləri
| Vahid | Bərabərdir |
|---|---|
| 1 bayt | 8 bit |
| 1 Kbayt | 1024 bayt |
| 1 Mbayt | 1024 Kbayt |
| 1 Gbayt | 1024 Mbayt |
| 1 Tbayt | 1024 Gbayt |
Yadda saxlamaq üçün sıra:
bit → bayt → Kbayt → Mbayt → Gbayt → Tbayt
Aşağı vahidə keçəndə vurursan.
Yuxarı vahidə keçəndə bölürsən.
Məsələn:
1 Mbayt = 1024 Kbayt
1 Gbayt = 1024 Mbayt
1 Tbayt = 1024 Gbayt
10. ASCII və UNICODE
Mətn kompüterdə kodlaşdırma sistemi ilə saxlanılır.
Əsas iki qayda:
| Kodlaşdırma | 1 simvolun həcmi |
|---|---|
| ASCII | 1 bayt |
| UNICODE | 2 bayt |
Sadə yadda saxla:
ASCII → 1 simvol = 1 bayt
UNICODE → 1 simvol = 2 bayt
Bu tip məsələlərdə UNICODE adətən sadələşdirilmiş qayda ilə, yəni 1 simvol = 2 bayt kimi götürülür.
11. Simvol sayma qaydası
Mətnin yaddaşda tutduğu yeri tapmaq üçün əvvəl simvol sayını düzgün saymaq lazımdır.
Simvola daxildir:
- hərf;
- rəqəm;
- boşluq;
- nöqtə;
- vergül;
- tire;
- digər işarələr.
Əgər dırnaq işarələrinin nəzərə alınmadığı deyilibsə, dırnaqlar sayılmır.
Nümunə
Mən tələbəyəm
Sayırıq:
Mən = 3 simvol
boşluq = 1 simvol
tələbəyəm = 9 simvol
Cəmi:
3 + 1 + 9 = 13 simvol
ASCII-də:
13 simvol = 13 bayt
UNICODE-də:
13 simvol × 2 = 26 bayt
12. Mətnin yaddaşda tutduğu yer
ASCII üçün formula
Həcm = simvol sayı × 1 bayt
Məsələn:
Bakı sözü 4 simvoldur.
ASCII-də:
4 × 1 = 4 bayt
UNICODE üçün formula
Həcm = simvol sayı × 2 bayt
Məsələn:
Bakı sözü 4 simvoldur.
UNICODE-də:
4 × 2 = 8 bayt
Bitlə ifadə etmək
Əgər cavab bitlə lazımdırsa:
bayt × 8 = bit
Məsələn:
UNICODE-də 8 bayt:
8 × 8 = 64 bit
13. Verilmiş həcmdən simvol sayını tapmaq
ASCII-də
ASCII-də 1 simvol = 1 bayt olduğu üçün:
simvol sayı = bayt sayı
Məsələn:
Mətn 120 bayt yer tutursa:
120 bayt = 120 simvol
UNICODE-də
UNICODE-də 1 simvol = 2 bayt olduğu üçün:
simvol sayı = bayt sayı / 2
Məsələn:
Mətn 44 bayt yer tutursa:
44 / 2 = 22 simvol
Əgər həcm bitlə verilibsə:
simvol sayı = bit sayı / 16
Çünki UNICODE-də:
1 simvol = 2 bayt = 16 bit
Məsələn:
UNICODE mətn 256 bit yer tutursa:
256 / 16 = 16 simvol
14. ASCII-də şifrələnmiş məlumatı oxuma qaydası
ASCII-də hər simvol 8 bitlə kodlaşdırılır.
Ona görə ikilik kod veriləndə onu 8 bitlik hissələrə bölmək lazımdır.
Nümunə
Verilmiş kod:
010000010100001001000001
8 bitlik hissələrə bölürük:
01000001
01000010
01000001
Burada birinci və üçüncü kod eynidir.
Deməli, birinci və üçüncü simvol eyni simvoldur.
Qayda
Eyni 8 bitlik kod → eyni simvol
Fərqli 8 bitlik kod → fərqli simvol
15. ASCII kodunda neçə simvol olduğunu tapmaq
Əgər sadəcə neçə simvol olduğu soruşulursa:
simvol sayı = ümumi bit sayı / 8
Nümunə
Verilmiş kod 48 bitdirsə:
48 / 8 = 6 simvol
16. ASCII kodunda müxtəlif simvolların sayını tapmaq
Əvvəl kod 8 bitlik hissələrə ayrılır.
Sonra təkrarlanan kodlar bir dəfə sayılır.
Nümunə
Kod:
01000001010000100100000101000011
8 bitlik hissələr:
01000001
01000010
01000001
01000011
Burada:
01000001 təkrarlanır.
Müxtəlif kodlar:
01000001
01000010
01000011
Deməli, müxtəlif simvol sayı:
3
17. Bit, bayt və Kbayt çevirmələri
Əsas qayda:
1 bayt = 8 bit
Nümunə 1
4096 bit neçə baytdır?
4096 / 8 = 512 bayt
Nümunə 2
8192 bit neçə Kbaytdır?
Əvvəl bayta çeviririk:
8192 / 8 = 1024 bayt
1024 bayt = 1 Kbayt
Nümunə 3
40960 bit neçə Kbaytdır?
40960 / 8 = 5120 bayt
5120 / 1024 = 5 Kbayt
18. Kbayt, Mbayt, Gbayt çevirmələri
Kbaytdan Mbayta
Kbaytı Mbayta çevirmək üçün 1024-ə bölürük.
Məsələn:
2048 Kbayt neçə Mbaytdır?
2048 / 1024 = 2 Mbayt
Mbaytdan Kbayta
Mbaytı Kbayta çevirmək üçün 1024-ə vururuq.
Məsələn:
3 Mbayt neçə Kbaytdır?
3 × 1024 = 3072 Kbayt
Gbaytdan Mbayta
1 Gbayt = 1024 Mbayt
Məsələn:
4 Gbayt neçə Mbaytdır?
4 × 1024 = 4096 Mbayt
Tbaytdan Gbayta
1 Tbayt = 1024 Gbayt
Məsələn:
2 Tbayt neçə Gbaytdır?
2 × 1024 = 2048 Gbayt
19. Qüvvətlə verilən ölçü vahidləri
Bəzi məsələlərdə ölçülər 2-nin qüvvəti ilə verilir.
Əsas yadda saxla:
| Vahid | Qüvvətlə yazılışı |
|---|---|
| 1 bayt | 2³ bit |
| 1 Kbayt | 2¹⁰ bayt |
| 1 Mbayt | 2²⁰ bayt |
| 1 Gbayt | 2³⁰ bayt |
| 1 Tbayt | 2⁴⁰ bayt |
Bitdən bayta keçid
2ⁿ bit = 2ⁿ⁻³ bayt
Çünki 1 bayt = 2³ bitdir.
Nümunə
2¹³ bit neçə baytdır?
2¹³ / 2³ = 2¹⁰ bayt
Cavab:
2¹⁰ bayt
Baytdan Kbayta keçid
2ⁿ bayt = 2ⁿ⁻¹⁰ Kbayt
Nümunə
2²⁰ bayt neçə Kbaytdır?
2²⁰ / 2¹⁰ = 2¹⁰ Kbayt
Cavab:
1024 Kbayt
Baytdan Mbayta keçid
2²⁰ bayt = 1 Mbayt
Məsələn:
2²³ bit neçə Mbaytdır?
Əvvəl bitdən bayta keçirik:
2²³ bit / 2³ = 2²⁰ bayt
2²⁰ bayt = 1 Mbayt
20. Qarışıq toplama və çıxma məsələləri
Belə məsələlərdə ən vacib qayda:
Hamısını eyni vahidə çevir, sonra hesabla.
Adətən nəticə hansı vahiddə istənirsə, hamısını həmin vahidə çevirmək daha rahatdır.
Nümunə 1
3 Mbayt + 15 Kbayt = neçə Kbayt?
3 Mbayt = 3 × 1024 = 3072 Kbayt
3072 + 15 = 3087 Kbayt
Nümunə 2
4 Mbayt − 9 Kbayt = neçə Kbayt?
4 Mbayt = 4 × 1024 = 4096 Kbayt
4096 − 9 = 4087 Kbayt
Nümunə 3
3 Gbayt + 2048 Kbayt = neçə Mbayt?
3 Gbayt = 3 × 1024 = 3072 Mbayt
2048 Kbayt = 2 Mbayt
3072 + 2 = 3074 Mbayt
21. Bit və Kbit məsələləri
Burada çox adam səhv edir, çünki bit ilə bayt qarışdırılır.
Yadda saxla:
1 bayt = 8 bit
Deməli:
Kbitdən Kbayta keçəndə 8-ə bölürsən.
Nümunə
8192 Kbit neçə Kbaytdır?
8192 / 8 = 1024 Kbayt
Nümunə
1 Kbit neçə baytdır?
1 Kbit = 1024 bit
1024 / 8 = 128 bayt
22. Müqayisə məsələləri
Müqayisə üçün əvvəl vahidləri eyniləşdirmək lazımdır.
Nümunə 1
5 bit < 2 bayt
2 bayt = 16 bit
5 bit < 16 bit
Bu fikir doğrudur.
Nümunə 2
15 bayt > 2 Kbayt
2 Kbayt = 2048 bayt
15 bayt > 2048 bayt deyil.
Bu fikir yanlışdır.
Nümunə 3
104 bit > 10 bayt
104 bit = 13 bayt
13 bayt > 10 bayt
Bu fikir doğrudur.
23. Qovluq və fayl həcmi məsələləri
Fayl silinirsə
Qalan həcm = əvvəlki həcm − silinən fayllar
Nümunə
Qovluğun həcmi 20 Kbaytdır.
5 Kbayt audio, 5632 bayt qrafik və 4608 bayt mətn silinir.
5632 bayt = 5632 / 1024 = 5.5 Kbayt
4608 bayt = 4608 / 1024 = 4.5 Kbayt
Silinən ümumi həcm:
5 + 5.5 + 4.5 = 15 Kbayt
Qalan:
20 − 15 = 5 Kbayt
Fayl əlavə olunursa
Yeni həcm = əvvəlki həcm + əlavə olunan fayllar
Nümunə
Qovluqda 124 Kbayt məlumat var.
1024 bit, 896 bayt və 2 Kbayt fayl əlavə olunur.
1024 bit = 1024 / 8 = 128 bayt
128 bayt + 896 bayt = 1024 bayt = 1 Kbayt
1 Kbayt + 2 Kbayt = 3 Kbayt
Yeni həcm:
124 + 3 = 127 Kbayt
24. Diskdə boş yer məsələləri
Əsas formula:
Qalan boş yer = ümumi boş yer − yazılan faylların həcmi
Nümunə
Diskdə 5 Mbayt boş yer var.
1024 bayt mətn, 402 Kbayt qrafik və 2 Mbayt audio yazılır.
5 Mbayt = 5120 Kbayt
1024 bayt = 1 Kbayt
2 Mbayt = 2048 Kbayt
Yazılan ümumi həcm:
1 + 402 + 2048 = 2451 Kbayt
Qalan boş yer:
5120 − 2451 = 2669 Kbayt
25. Diskə neçə fayl yerləşər?
Əsas formula:
Fayl sayı = disk tutumu / bir faylın həcmi
Əgər tam bölünmürsə, yalnız tam yerləşən fayllar sayılır.
Nümunə
CD diskin tutumu 650 Mbaytdır.
Bir video faylın həcmi 25 Mbaytdır.
650 / 25 = 26 fayl
26. Bir neçə diskə yerləşdirmə
Əsas formula:
Disk sayı = ümumi məlumat həcmi / bir diskin tutumu
Əgər nəticə kəsr alınırsa, yuxarı yuvarlaqlaşdırılır.
Nümunə
4096 nəfər haqqında məlumat var.
Hər nəfər üçün UNICODE-da 2048 simvol saxlanılır.
Diskin tutumu 2 Mbaytdır.
Bir nəfərin məlumatı:
2048 × 2 bayt = 4096 bayt = 4 Kbayt
4096 nəfər üçün:
4096 × 4 Kbayt = 16384 Kbayt
16384 Kbayt = 16 Mbayt
Lazım olan disk sayı:
16 / 2 = 8 disk
27. Səhifə, sətir və simvol məsələləri
Mətnin həcmini tapmaq üçün əsas formula:
Həcm = səhifə sayı × sətir sayı × sətirdəki simvol sayı × 1 simvolun həcmi
ASCII-də:
1 simvol = 1 bayt
UNICODE-də:
1 simvol = 2 bayt
Nümunə 1
5 səhifə var.
Hər səhifədə 15 sətir var.
Hər sətirdə 100 simvol var.
ASCII kimi götürək:
5 × 15 × 100 = 7500 bayt
Nümunə 2
Sənəd UNICODE-dadır.
Hər səhifədə 16 sətir var.
Hər sətirdə 128 simvol var.
Sənədin həcmi 80 Kbaytdır.
Bir səhifənin həcmi:
16 × 128 × 2 = 4096 bayt
4096 bayt = 4 Kbayt
Səhifə sayı:
80 / 4 = 20 səhifə
Nümunə 3
UNICODE ilə yazılmış kitab 512 Kbaytdır.
Bir səhifədə 32 sətir, hər sətirdə 64 simvol var.
Bir səhifənin həcmi:
32 × 64 × 2 = 4096 bayt = 4 Kbayt
Səhifə sayı:
512 / 4 = 128 səhifə
28. Bir sətirdəki simvol sayını tapmaq
Əgər ümumi həcm, səhifə sayı və sətir sayı verilirsə:
Bir sətirdəki simvol sayı = ümumi simvol sayı / ümumi sətir sayı
Nümunə
5 səhifəlik məlumat 8775 bayt yer tutur.
Hər səhifədə 15 sətir var.
1 simvol = 1 bayt qəbul olunur.
Ümumi sətir sayı:
5 × 15 = 75 sətir
8775 bayt = 8775 simvol
Bir sətirdəki simvol sayı:
8775 / 75 = 117 simvol
29. Printer sürəti məsələləri
Əsas formula:
Vaxt = ümumi həcm / printerin sürəti
Nümunə
Printer saniyədə 2 Kbayt çap edir.
60 səhifə çap olunmalıdır.
Hər səhifədə 48 sətir, hər sətirdə 32 simvol var.
Bir səhifə:
48 × 32 = 1536 bayt
1536 bayt = 1.5 Kbayt
60 səhifə:
60 × 1.5 = 90 Kbayt
Vaxt:
90 / 2 = 45 saniyə
Əks tipli printer məsələsi
Printer 1 saniyədə 1 Kbayt çap edir.
1 dəqiqə = 60 saniyə.
Deməli, printer 1 dəqiqədə:
60 × 1 = 60 Kbayt çap edir.
Bir səhifə:
32 × 64 = 2048 bayt = 2 Kbayt
Səhifə sayı:
60 / 2 = 30 səhifə
30. Arxivləşdirmə və sıxılma
Arxivləşdirmə zamanı faylın həcmi azalır.
50% sıxılma
Fayl 50% sıxılıbsa, arxiv faylı orijinalın yarısıdır.
Nümunə
Arxiv faylı 3 Kbaytdır.
Fayl 50% sıxılıb.
Orijinal fayl:
3 / 0.5 = 6 Kbayt
25% azalma
Faylın həcmi 25% azalıbsa, yeni həcm əvvəlkinin 75%-i olur.
Nümunə
Fayl 100 Mbaytdır.
Sıxıldıqdan sonra həcmi 25% azalıb.
Yeni həcm:
100 × 75 / 100 = 75 Mbayt
31. Modem və məlumat ötürmə sürəti
Əsas formula:
Həcm = sürət × zaman
və ya
Zaman = həcm / sürət
Burada ən vacib məsələ vahidləri düzgün çevirməkdir.
Əgər sürət bit/san ilə verilibsə, məlumat da bitə çevrilməlidir.
Nümunə 1
Modem 7200 bit/san sürətlə işləyir.
3600 bayt məlumat neçə saniyəyə ötürülər?
3600 bayt = 3600 × 8 = 28800 bit
Zaman:
28800 / 7200 = 4 saniyə
Nümunə 2
Sürət 60 Kbit/san-dır.
Vaxt 2 dəqiqədir.
Göndərilən fayl UNICODE-dadır.
Bir səhifədə 1440 simvol var.
2 dəqiqə = 120 saniyə
Göndərilən həcm:
60 × 1024 × 120 bit
Bayta çeviririk:
60 × 1024 × 120 / 8 = 921600 bayt
1 səhifənin həcmi:
1440 × 2 = 2880 bayt
Səhifə sayı:
921600 / 2880 = 320 səhifə
Nümunə 3
Sürət 15 Kbit/san-dır.
Vaxt 1 dəqiqədir.
Fayl ASCII-də kodlaşdırılıb.
Bir səhifə 768 simvoldur.
1 dəqiqə = 60 saniyə
Göndərilən həcm:
15 × 1024 × 60 = 921600 bit
Bayta çeviririk:
921600 / 8 = 115200 bayt
ASCII-də 1 simvol = 1 bayt olduğuna görə:
1 səhifə = 768 bayt
Səhifə sayı:
115200 / 768 = 150 səhifə
32. Ən çox səhv edilən yerlər
1. Bit ilə baytı qarışdırmaq
Bit ən kiçik vahiddir.
Bayt isə 8 bitdən ibarətdir.
1 bayt = 8 bit
2. ASCII və UNICODE-u qarışdırmaq
ASCII-də:
1 simvol = 1 bayt
UNICODE-də:
1 simvol = 2 bayt
3. Boşluğu saymamaq
Mətndə boşluq da simvoldur.
Məsələn:
Ana dili
Ana = 3
boşluq = 1
dili = 4
Cəmi:
3 + 1 + 4 = 8 simvol
4. Kbaytı 1000 bayt götürmək
Bu tip məsələlərdə:
1 Kbayt = 1024 bayt
1000 götürmək səhv nəticə verir.
5. Sıxılma faizini səhv anlamaq
Fayl 25% azalıbsa, yeni həcm 25% deyil.
Yeni həcm:
100% − 25% = 75%
33. Yadda saxlamaq üçün qısa formullar
1 bayt = 8 bit
1 Kbayt = 1024 bayt
1 Mbayt = 1024 Kbayt
1 Gbayt = 1024 Mbayt
1 Tbayt = 1024 Gbayt
ASCII:
1 simvol = 1 bayt
UNICODE:
1 simvol = 2 bayt
Mətn həcmi:
səhifə × sətir × simvol × simvolun həcmi
Modem:
həcm = sürət × zaman
Printer:
vaxt = həcm / sürət
Qovluqdan silmə:
qalan = əvvəlki − silinən
Qovluğa əlavə etmə:
yeni həcm = əvvəlki + əlavə olunan
Arxiv 50% sıxılıbsa:
orijinal = arxiv / 0.5
25% azalma:
yeni həcm = əvvəlki × 0.75
34. Qısa yaddaş açarları
Cari zamana uyğunluq → aktuallıq
Məqsədə uyğunluq → adekvatlıq
Qərar üçün kifayət etməsi → tamlıq
Şəxsi fikirdən asılı olmaması → obyektivlik
Məsələnin həllində yararlı olması → faydalılıq
Ən kiçik ölçü vahidi → bit
Binary digit → bit
8 bit → 1 bayt
ASCII → 1 simvol = 1 bayt
UNICODE → 1 simvol = 2 bayt
İnsan üçün təbii siqnal → analoq
Kompüterin başa düşdüyü forma → rəqəmsal
Rəqəmlə ifadə olunan verilən → hesabi
Sözlə ifadə olunan verilən → mətn
Doğru/yanlış tipli verilən → məntiqi
Yaddaş ünvanı ilə bağlı verilən → göstərici
Düzgün ardıcıllıq → verilən → informasiya → bilik